Termin ma dyscyplinować, ale nie może być pułapką

Przywrócenie terminu nie jest sposobem na naprawienie każdego spóźnienia, lecz gwarancją na wypadek zdarzeń, których nie można było uniknąć. Formalności można jednak dopełnić nawet ostatniego dnia. Uznanie, że pełnomocnik ponosi winę tylko dlatego, że wcześniej był zdrowy i mógł złożyć odwołanie przed końcem terminu, prowadziłoby do jego pozaustawowego skrócenia.

Terminy procesowe służą sprawności postępowania, pewności sytuacji prawnej oraz stabilności rozstrzygnięć. Z drugiej strony bezwzględne związanie skutkami każdego spóźnienia mogłoby pozbawić stronę możliwości ochrony swojego interesu prawnego z powodu zdarzenia, na które nie miała wpływu.

Przywrócenie terminu jest mechanizmem, który pozwala pogodzić obie wartości. Nie ma charakteru uznaniowego: jeżeli ustawowe przesłanki zostały spełnione, organ powinien termin przywrócić. Przed przejściem do oceny winy trzeba jednak ustalić, czy termin rzeczywiście rozpoczął bieg i czy upłynął. Jeżeli decyzję doręczono wadliwie, termin do wniesienia odwołania mógł w ogóle nie rozpocząć biegu. Wtedy wniosek o jego przywrócenie jest bezprzedmiotowy.

Dobrze ilustruje to sprawa zakończona wyrokiem WSA w Warszawie (sygn. akt: VII SA/Wa 1779/20), w której istotne znaczenie miały przepisy wyłączające w danym okresie skutek doręczenia zastępczego. Z orzeczenia wynika, że zanim organ rozważy usprawiedliwienie spóźnienia, powinien sprawdzić skuteczność doręczeń, zweryfikować początek biegu terminu oraz reguły jego obliczania.

Cztery przesłanki z art. 58 k.p.a.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis...