Pułapki pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym

Nawet prawidłowo ustanowiony pełnomocnik nie zawsze może skutecznie działać w imieniu podatnika.

Specyfika regulacji prawnopodatkowych – zdaniem ustawodawcy – wymagała odrębnego uregulowania kwestii pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym (art. 138a i nast. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm., dalej: o.p.). Rozwiązania dotyczące pełnomocnictwa przyjęte w o.p. mogą jednak rodzić problemy interpretacyjne, zwłaszcza że mają charakter rozbudowany, wieloaspektowy i stanowią systemowy wyłom w ogólnych zasadach pełnomocnictwa.

Ryzyko trudności interpretacyjnych może być ograniczane poprzez wykładnię przepisów o.p. z uwzględnieniem – w zakresie nieuregulowanym – przepisów kodeksu cywilnego oraz kodeksu postępowania cywilnego. Podejście to sprzyja stosowaniu ugruntowanej wykładni systemowej w odniesieniu do instytucji pełnomocnictwa. Istotne znaczenie ma również bogate orzecznictwo sądów administracyjnych.

Istota pełnomocnictwa

Ujmując istotę pełnomocnictwa, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro – zgodnie z art. 138a § 1 o.p. – strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, to ustanawiając pełnomocnika, oczekuje co do zasady zwolnienia z udziału w czynnościach procesowych niewymagających jej osobistego stawiennictwa (wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., sygn. akt: II FSK 2836/20, z odwołaniem do wyroku NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt: I FSK...