Koszty prac rozwojowych a wypłata zysku w spółce z o.o.

Aktywowane koszty prac rozwojowych zwiększają bilansowy zysk spółki, ale ograniczają możliwość jego wypłaty wspólnikom. Taki „zysk” musi pozostać w spółce, nawet gdy formalna suma dywidendowa jest dodatnia.

Ustawa o rachunkowości pozwala zaliczyć do wartości niematerialnych i prawnych koszty zakończonych prac rozwojowych prowadzonych przez spółkę na własne potrzeby, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki dotyczące identyfikowalności produktu lub technologii, ich technicznej przydatności oraz przewidywanego pokrycia kosztów przyszłymi korzyściami ekonomicznymi. Koszty te ujmuje się więc nie jako środek trwały, lecz jako odrębną kategorię aktywów niematerialnych, a następnie odpisuje w czasie przez okres ekonomicznej użyteczności rezultatów prac, nie dłuższy co do zasady niż pięć lat.

Ograniczenia dystrybucji zysku

Z ekonomicznego punktu widzenia aktywowanie kosztów prac rozwojowych powoduje, że część historycznie poniesionych nakładów nie obciąża od razu wyniku, lecz pozostaje w aktywach i jest rozliczana stopniowo. Właśnie dlatego prawodawca unijny w art. 12 ust. 11 akapit 3 dyrektywy 2013/34/UE powiązał możliwość dystrybucji zysku z poziomem nieodpisanych kosztów rozwojowych. Chodzi o to, by wspólnicy nie konsumowali zysku wykreowanego między innymi dzięki temu, że określone koszty pozostają jeszcze w aktywach.

W polskim prawie temu celowi służy art. 191 § 4 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) W komentarzach podkreśla się, że przepis ma „zatrzymać” w spółce środki odpowiadające nierozliczonym kosztom prac...