Kary w zamówieniach publicznych wciąż bywają wygórowane

Zasada proporcjonalności | Kiedy postanowienia umowne są niezgodne z prawem?

Kara umowna jest zastrzeżonym w umowie świadczeniem pieniężnym należnym w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Jej praktyczna funkcja polega na uproszczeniu dochodzenia roszczeń: strony z góry określają wysokość kary albo mechanizm jej obliczenia, co ogranicza konieczność szczegółowego wykazywania rozmiaru szkody.

Jednocześnie kara umowna nie powinna prowadzić do nieuzasadnionego obciążenia wykonawcy ani zastępować instrumentów o charakterze sankcyjnym. Granice dopuszczalności wyznaczają przepisy kodeksu cywilnego, w tym mechanizm miarkowania kary umownej, a w zamówieniach publicznych także regulacje ustawy – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.; dalej: p.z.p.)., które wprost wskazują postanowienia uznawane za niedopuszczalne. W szczególności ustawodawca zakazuje kształtowania odpowiedzialności wykonawcy w sposób oderwany od przedmiotu umowy i jego prawidłowego wykonania, jak również przerzucania na wykonawcę odpowiedzialności za okoliczności leżące wyłącznie po stronie zamawiającego.

W konsekwencji ocena wysokości kar umownych w zamówieniach publicznych nie może ograniczać się do samej wartości wyrażonej procentowo lub kwotowo. W równym stopniu istotne są takie kwestie, jak...