Nowa potęga w Europie

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Amsterdam, rycina z „Civitates orbis terrarum” Brauna i Hogenberga, 1572 r.

źródło: AKG

Ratusz w Amsterdamie, mal. Gerrit Adriaensz Berckheyde, XVIII w.

źródło: AKG

Holendrzy atakują hiszpańską flotę pod Gibraltarem w 1607 r., mal. Cornelisz Claesz van Wieringen, 1622 r.

autor zdjęcia: Leszek Nabiałek

źródło: Rzeczpospolita

Wojny angielsko-holenderskie w XVII w.

źródło: Stapleton collection

Statki w holenderskim porcie Delft, ryt. Georg Balthasar Probst, XVIII w.

źródło: Leemage/East News

Port w Amsterdamie i magazyny Zjednoczonej Kompanii Wschodniej

źródło: Bridgeman Art Library

Batawia, holenderskie miasto na wyspie Jawa, mal. Andries Beeckman, XVII w.

źródło: bettmann/corbis

Nowy Amsterdam, holenderska kolonia w Ameryce Północnej

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Abel Tasman z żoną i córką, mal. Jacob Cuyp, 1637 r.

źródło: Bridgeman Art Library

Holenderscy kupcy w śródziemnomorskim porcie, mal. Thomas Wyck, XVII w.

źródło: Wikipedia

Strona tytułowa książki Hugona Grocjusza „Mare Liberum”

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Hugo Grocjusz, holenderski prawnik i filozof, mal. Michiel Jansz van Mierevelt

źródło: AKG/East News

Okręty holenderskie atakują Salvador da Bahia w Brazylii, mal. Andries van Eertvelt, XVII w.

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Książę Wilhelm II Orański, stadhouder Holandii, mal. Gerard van Honthorst, 1651 r.

autor zdjęcia: Marek Szyszko

źródło: Rzeczpospolita

Artyleria okrętowa nie różniła się poza lawetami od lądowej. Rzadko jednak na okrętach stosowano najcięższy kaliber.

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Bitwa pod Livorno w 1653 r., mal. Johannes Lingelbach, 1660 r.

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Bitwa pod Gabbard w czerwcu 1653 r., rys. Heerman Witmont, XVII w.

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Angielski generał, a następnie dowódca floty Robert Blake, mal. Henry Perronet Briggs

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Angielski admirał George Ayscue, mal. Peter Lely

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Angielski admirał George Monck, książę Albemarle, XVII w.

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Bitwa pod Scheveningen w 1653 r., mal. Willem van de Velde Starszy

źródło: AKG

Angielski okręt wojenny „Sallbery”, akwarela, druga połowa XVII w.

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Holenderski admirał Michiel de Ruyter

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Holenderski admirał Maarten Harpertszoon Tromp

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Angielski atak na holenderską eskadrę pod Bergen w Norwegii, 12 sierpnia 1665 r,. rys. Willem van de Velde Młodszy

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Bitwa pod Lowestoft, 13 czerwca 1665 r., mal. Adriaen van Diest

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Bitwa pod North Foreland, 4 sierpnia 1666 r., rycina z epoki

źródło: Rzeczpospolita

Bitwa czterodniowa

źródło: Bridgeman Art Library

Król Anglii Karol II, mal. John Michael Wright, ok. 1665 r.

źródło: Bridgeman Art Library

Jakub Stuart, książę Yorku i dowódca floty angielskiej, w stroju rzymskim, mal. Henry Gascars

źródło: Bridgeman Art Library

Podpisanie angielsko-holenderskiego traktatu w Bredzie, 31 czerwca 1667 r., rycina z epoki

źródło: Bridgeman Art Library

Bitwa pod Texel w 1673 r., mal. Willem van de Velde Młodszy

źródło: Wikipedia

Mapa Zjednoczonych Prowincji Niderlandów, ryt. Joannes Janssonius, 1658 r.

źródło: AKG

Holenderskie statki i łodzie przy brzegu, mal. Paul Dril, XVII w.

źródło: Archiwum „Mówią wieki”

Wilhelm III Orański na koniu, mal. Johannes Voorhout, 1670 r.

Na przełomie XVI i XVII wieku dominacja hiszpańsko-portugalska na obszarach pozaeuropejskich, ustanowiona 100 lat wcześniej (w 1494 roku) na mocy układu z Tordesillas, była coraz wyraźniej podkopywana przez Anglię, Holandię i Francję.

Nie bez znaczenia było to, że dwa pierwsze z wymienionych państw były protestanckie, dlatego porozumienie z Tordesillas, wsparte autorytetem papieskim, nie miało dla nich mocy wiążącej. Francja uchodziła wprawdzie za najwierniejszą córę Kościoła, ale w sprawie własnych interesów wykazywała daleko posunięty pragmatyzm. Początkowo Anglicy i Holendrzy występowali solidarnie przeciw dominacji katolickiej Hiszpanii. Zwycięstwo floty angielskiej (i sił natury) nad Niezwyciężoną Armadą

w 1588 roku stanowiło oczywiste wsparcie dla Holendrów walczących w tym czasie o wyzwolenie spod władzy Habsburgów. Korsarze obu nacji systematycznie próbowali uszczknąć coś z hiszpańskiej Srebrnej Floty przewożącej wydobyte w Ameryce Południowej srebro do Hiszpanii. Przełom nastąpił w 1628 roku, kiedy to holenderski admirał Piet Pieterszoon Heyn pokonał Hiszpanów pod Matanzas i przejął całą Srebrną Flotę, która w rezultacie przybyła nie do Kadyksu i Sewilli, lecz do Amsterdamu. Skutki tego wydarzenia były doniosłe. Państwo hiszpańskie ogłosiło kolejne bankructwo. Rozpoczął się okres upadku potęgi hiszpańskiej. Wraz z nim osłabła potęga finansowa Genueńczyków. Dzięki flocie Heyna centrum finansów europejskich przemieściło się znad Morza Śródziemnego nad Morze Północne, a tam zaczął się trwający do 1672 roku okres dominacji finansowej Amsterdamu. Wyrosła nowa potęga. Republika...