Wyłączenie urzędnika to gwarancja bezstronności

Choć kodeks postępowania administracyjnego reguluje zasady wyłączenia pracownika organu, instytucja ta jest często kwestionowana. Trybunał Konstytucyjny nie ma wątpliwości: problemem nie są przepisy, lecz sposób ich stosowania.

Instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej, uregulowana w art. 24 k.p.a., była wielokrotnie nowelizowana. W obecnym brzmieniu § 1 tego przepisu przewiduje zamknięty katalog sytuacji, w których pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu. Dotyczy to m.in. spraw, w których jest on stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik postępowania może wpływać na jego prawa lub obowiązki, a także spraw dotyczących jego małżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób pozostających z nim w relacji przysposobienia, opieki lub kurateli.

Wyłączenie obejmuje również przypadki, w których pracownik występował jako świadek, biegły lub przedstawiciel strony, brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest objęty postępowaniem służbowym, dyscyplinarnym lub karnym związanym ze sprawą bądź gdy jedną ze stron jest jego przełożony. Jak uznał ustawodawca w § 2 – powody wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu trwają także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Z kolei zgodnie z § 3 bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie innych okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika, przy czym – według § 4 – wyłączony pracownik...