Nieruchomości pod szczególną opieką

Nowe zasady sporządzania planów ogólnych nie zwolniły gmin z obowiązku ochrony zabytków. Choć nowelizacja przepisów planistycznych uprościła część procedur, konserwatorskie wymogi nadal istotnie wpływają na treść planów miejscowych i decyzji o warunkach zabudowy.

Planowanie przestrzenne nie jest laboratoryjnym procesem prowadzonym w próżni, na obszarze jednorodnym pod względem prawnym. Niejednokrotnie zdarza się, że część nieruchomości objętych postępowaniem planistycznym zasługuje na specjalne traktowanie ze względu np. na przepisy dotyczące ochrony zabytków.

Dlatego chlebem powszednim wielu gmin, zwłaszcza miejskich, pracujących nad planami ogólnymi czy planami miejscowymi, jest konieczność uwzględnienia zabytków nieruchomych posadowionych w granicach obszaru, jaki ma zostać objęty planem ogólnym lub planem miejscowym. Wynikają z tego liczne ograniczenia.

Prawne abecadło ochrony zabytków

Najważniejszym prawnym instrumentem ochrony zabytków nieruchomych jest ustawa z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: ustawa o ochronie zabytków). Zgodnie z jej przepisami zabytek nieruchomy stanowi nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością, stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną przez nie wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Ustawa o ochronie zabytków przewiduje następujące formy ochrony zabytków nieruchomych:

1. wpis do rejestru zabytków,

2. utworzenie parku...