Precedensowa sprawa Aleksandra Butiagina

Czy naukowiec może ponosić odpowiedzialność karną za prowadzenie badań archeologicznych na terytorium okupowanym, a jeśli tak, to przed sądem którego państwa?

Zatrzymanie w Warszawie rosyjskiego archeologa Aleksandra Butiagina wywołało poruszenie nie tylko w świecie nauki i kultury, lecz także w dyplomacji. Sprawa dotyczy bowiem nie tylko losu jednego badacza, ale znacznie szerszego problemu: czy naukowiec może ponosić odpowiedzialność karną za prowadzenie badań archeologicznych na terytorium okupowanym? A jeśli tak, to przed sądem którego państwa?

W czwartek 4 grudnia na polecenie Prokuratury Okręgowej w Warszawie funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zatrzymali Aleksandra Butiagina – znanego rosyjskiego archeologa, kierującego działem archeologii starożytnej północnego regionu Morza Czarnego w Państwowym Muzeum Ermitażu w Petersburgu.

Zatrzymanie nastąpiło w związku z wnioskiem Ukrainy o międzynarodową pomoc prawną. Ukraińska prokuratura zarzuca mu nielegalne prowadzenie prac archeologicznych oraz niszczenie i dewastację obiektów dziedzictwa kulturowego na Krymie, okupowanym przez Rosję od 2014 r. W czasie przesłuchania w Warszawie naukowiec odmówił składania wyjaśnień. Sąd uwzględnił wniosek prokuratury o jego tymczasowe aresztowanie na 40 dni, aby umożliwić stronie ukraińskiej złożenie formalnego wniosku ekstradycyjnego (art. 605 § 2 kodeksu postępowania karnego). W razie skazania Butiaginowi grozi do 10 lat pozbawienia wolności.

Sprawa wywołała gwałtowne reakcje rosyjskich władz. Protesty zgłosili m.in. rzecznik Kremla...