Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.

Szukaj w:
[x]
Prawo
[x]
Ekonomia i biznes
[x]
Informacje i opinie
ZAAWANSOWANE

Wspólny Panteon Narodowy

10 lipca 2026 | Rzecz o historii | Bogusław Chrabota
Petro Mohyła (1596–1647) Biskup, prawosławny metropolita kijowski, święty. Pisarz, polityk i edukator. Rozwijał szkolnictwo, głównie w utworzonej przez siebie w 1632 r. szkole wyższej – Kolegium Kijowskim (zwanym potem Mohylańskim). Kształciła się w niej duchowa i intelektualna ruska elita Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Unia chadziacka z 1658 r. zrównała jej status z Akademią Krakowską. Zlikwidowana przez Rosjan w 1817 r. Był orędownikiem przyjaznych relacji między wyznaniami w Rzeczypospolitej. Wikipedia
źródło: Rzeczpospolita
Petro Mohyła (1596–1647) Biskup, prawosławny metropolita kijowski, święty. Pisarz, polityk i edukator. Rozwijał szkolnictwo, głównie w utworzonej przez siebie w 1632 r. szkole wyższej – Kolegium Kijowskim (zwanym potem Mohylańskim). Kształciła się w niej duchowa i intelektualna ruska elita Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Unia chadziacka z 1658 r. zrównała jej status z Akademią Krakowską. Zlikwidowana przez Rosjan w 1817 r. Był orędownikiem przyjaznych relacji między wyznaniami w Rzeczypospolitej. Wikipedia
Taras Szewczenko (1814–1861) Ukraiński poeta narodowy. Etnograf, malarz, ziałacz polityczny, carski więzień. W 1847 r. Szewczenko został skazany politycznie za pisanie w języku ukraińskim i promowanie niepodległości Ukrainy. Uczestnik wypraw na Syberię i przyjaciel polskich zesłańców (m.in. Bronisława Zaleskiego ps. Lićwin). Autor wiersza „Do Polaków” z takim profetycznym zakończeniem: „Podaj-że rękę kozakowi, I szczere serce jemu daj, Dopomóż, bracie, wygnańcowi, Odtworzyć dawny, cichy raj!”.
autor zdjęcia: x
źródło: Rzeczpospolita
Taras Szewczenko (1814–1861) Ukraiński poeta narodowy. Etnograf, malarz, ziałacz polityczny, carski więzień. W 1847 r. Szewczenko został skazany politycznie za pisanie w języku ukraińskim i promowanie niepodległości Ukrainy. Uczestnik wypraw na Syberię i przyjaciel polskich zesłańców (m.in. Bronisława Zaleskiego ps. Lićwin). Autor wiersza „Do Polaków” z takim profetycznym zakończeniem: „Podaj-że rękę kozakowi, I szczere serce jemu daj, Dopomóż, bracie, wygnańcowi, Odtworzyć dawny, cichy raj!”.
Juliusz Słowacki (1809–1849) Polski wieszcz, którego twórczość była głęboko przesiąknięta ukraińskim krajobrazem i folklorem, łącząc wrażliwość obu narodów. Autor m.in. dramatu „Mazepa” (1839), który dość luźno odnosi się do osoby ukraińskiego bohatera narodowego odznaczonego Orderem Orła Białego – Iwana Mazepy.
autor zdjęcia: James Hopwood the Younger
źródło: Rzeczpospolita
Juliusz Słowacki (1809–1849) Polski wieszcz, którego twórczość była głęboko przesiąknięta ukraińskim krajobrazem i folklorem, łącząc wrażliwość obu narodów. Autor m.in. dramatu „Mazepa” (1839), który dość luźno odnosi się do osoby ukraińskiego bohatera narodowego odznaczonego Orderem Orła Białego – Iwana Mazepy.
Isidor Szaraniewicz (Izydor Szaraniewicz) (1829–1901) Historyk, archeolog, profesor Uniwersytetu Lwowskiego. Pionier nowożytnej archeologii na Podkarpaciu i badacz historii Halicza. Pochodził z rodziny greckokatolickiej. Jako wieloletni profesor lwowskiej uczelni i członek Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie łączył oba światy naukowe, badając wspólne dziedzictwo ziem dawnej Rzeczypospolitej.
autor zdjęcia: Wikipedia
źródło: Rzeczpospolita
Isidor Szaraniewicz (Izydor Szaraniewicz) (1829–1901) Historyk, archeolog, profesor Uniwersytetu Lwowskiego. Pionier nowożytnej archeologii na Podkarpaciu i badacz historii Halicza. Pochodził z rodziny greckokatolickiej. Jako wieloletni profesor lwowskiej uczelni i członek Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie łączył oba światy naukowe, badając wspólne dziedzictwo ziem dawnej Rzeczypospolitej.
Wołodymyr Łewycki (Włodzimierz Lewicki) (1868–1909) Matematyk, profesor i działacz społeczny. Twórca ukraińskiej terminologii matematycznej, autor prac z zakresu teorii funkcji analitycznych i fizyki matematycznej. Urodzony w Tarnopolu, wykształcony na Uniwersytecie Lwowskim. Przez dekady działał w strukturach Polskiego Towarzystwa Matematycznego we Lwowie, jednocześnie będąc filarem Ukraińskiego Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki.
autor zdjęcia: Nowości Ilustrowane/wikipedia
źródło: Rzeczpospolita
Wołodymyr Łewycki (Włodzimierz Lewicki) (1868–1909) Matematyk, profesor i działacz społeczny. Twórca ukraińskiej terminologii matematycznej, autor prac z zakresu teorii funkcji analitycznych i fizyki matematycznej. Urodzony w Tarnopolu, wykształcony na Uniwersytecie Lwowskim. Przez dekady działał w strukturach Polskiego Towarzystwa Matematycznego we Lwowie, jednocześnie będąc filarem Ukraińskiego Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki.
Symon Petlura (z lewej, 1879–1926) oraz Józef Piłsudski (z prawej, 1867–1935) Mężowie stanu, ojcowie niepodległości obu krajów (Petlura był Przewodniczącym Dyrektoriatu Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1919–1926, od 1921 r. na uchodźstwie). Architekci sojuszu polsko-ukraińskiego z 1920 r. (Umowa warszawska). Walczyli ramię w ramię przeciwko najazdowi bolszewickiemu, broniąc niepodległości obu krajów.
autor zdjęcia: NAC
źródło: Rzeczpospolita
Symon Petlura (z lewej, 1879–1926) oraz Józef Piłsudski (z prawej, 1867–1935) Mężowie stanu, ojcowie niepodległości obu krajów (Petlura był Przewodniczącym Dyrektoriatu Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1919–1926, od 1921 r. na uchodźstwie). Architekci sojuszu polsko-ukraińskiego z 1920 r. (Umowa warszawska). Walczyli ramię w ramię przeciwko najazdowi bolszewickiemu, broniąc niepodległości obu krajów.
Karol Szymanowski (1882–1937) Wybitny kompozytor urodzony w Tymoszówce na Ukrainie. Jego wczesna twórczość kształtowała się pod wpływem tamtejszego klimatu kulturowego.
autor zdjęcia: Library of Congress
źródło: Rzeczpospolita
Karol Szymanowski (1882–1937) Wybitny kompozytor urodzony w Tymoszówce na Ukrainie. Jego wczesna twórczość kształtowała się pod wpływem tamtejszego klimatu kulturowego.
autor zdjęcia: Henryk Mościcki
źródło: Rzeczpospolita
Wiaczesław Łypiński (Wacław Lipiński) (1882–1931) Mimo że polski ziemianin, to uważał się za Ukraińca. Konserwatysta. Zwolennik hetmanatu. Jeden z twórców konserwatywnej Ukraińskiej Partii Demokratyczno- -Włościańskiej (UDChP). Po przewrocie hetmańskim wstąpił do służby państwowej, otrzymując funkcję ambasadora Państwa Ukraińskiego w Austro-Węgrzech. Później na emigracji.
autor zdjęcia: Wacław Lipiński
źródło: Rzeczpospolita
Wiaczesław Łypiński (Wacław Lipiński) (1882–1931) Mimo że polski ziemianin, to uważał się za Ukraińca. Konserwatysta. Zwolennik hetmanatu. Jeden z twórców konserwatywnej Ukraińskiej Partii Demokratyczno- -Włościańskiej (UDChP). Po przewrocie hetmańskim wstąpił do służby państwowej, otrzymując funkcję ambasadora Państwa Ukraińskiego w Austro-Węgrzech. Później na emigracji.
Iwan Puluj (Jan Pułuj) (1845–1918) Fizyk, elektrotechnik i odkrywca. Pionier badań nad promieniowaniem X oraz konstruktor lamp katodowych. Urodził się na Podolu, studiował i pracował m.in. we Lwowie, Wiedniu i Pradze. Był ukraińskim patriotą (przetłumaczył Biblię na język ukraiński), blisko współpracującym z polskimi i austriackimi środowiskami naukowymi CK Monarchii.
autor zdjęcia: Wikipedia
źródło: Rzeczpospolita
Iwan Puluj (Jan Pułuj) (1845–1918) Fizyk, elektrotechnik i odkrywca. Pionier badań nad promieniowaniem X oraz konstruktor lamp katodowych. Urodził się na Podolu, studiował i pracował m.in. we Lwowie, Wiedniu i Pradze. Był ukraińskim patriotą (przetłumaczył Biblię na język ukraiński), blisko współpracującym z polskimi i austriackimi środowiskami naukowymi CK Monarchii.
Iwan Franko (1856–1916) Wybitny ukraiński pisarz i poeta, który pisał też po polsku (m.in. powieści „Lelum Polelum” i „Dla domowego ogniska”). Współpracował z polską prasą i uczestniczył w życiu kulturalnym Lwowa. Utrzymywał osobiste relacje z przedstawicielami kultury polskiej. Korespondował z Elizą Orzeszkową, przyjaźnił się z Janem Kasprowiczem. Autor głośnej recenzji „Placówki” Prusa. Znawca polskiej literatury romantycznej.
autor zdjęcia: Muzeum Lwowskie
źródło: Rzeczpospolita
Iwan Franko (1856–1916) Wybitny ukraiński pisarz i poeta, który pisał też po polsku (m.in. powieści „Lelum Polelum” i „Dla domowego ogniska”). Współpracował z polską prasą i uczestniczył w życiu kulturalnym Lwowa. Utrzymywał osobiste relacje z przedstawicielami kultury polskiej. Korespondował z Elizą Orzeszkową, przyjaźnił się z Janem Kasprowiczem. Autor głośnej recenzji „Placówki” Prusa. Znawca polskiej literatury romantycznej.
Gen. Marko Bezruczko (1893–1944) Dowódca Armii URL, który wsławił się bohaterską obroną Zamościa przed armią Budionnego w 1920 r., ratując polskie zaplecze. W latach 30. XX w. był przewodniczącym Ukraińskiego Towarzystwa Wojskowo- -Historycznego w Warszawie. Pochowany na cmentarzu prawosławnym na warszawskiej Woli. Jego imieniem jest nazwana 110. Samodzielna Brygada Zmechanizowana Sił Zbrojnych Ukrainy, walcząca z Rosjanami w Awdijiwce w obwodzie donieckim.
autor zdjęcia: Wikipedia
źródło: Rzeczpospolita
Gen. Marko Bezruczko (1893–1944) Dowódca Armii URL, który wsławił się bohaterską obroną Zamościa przed armią Budionnego w 1920 r., ratując polskie zaplecze. W latach 30. XX w. był przewodniczącym Ukraińskiego Towarzystwa Wojskowo- -Historycznego w Warszawie. Pochowany na cmentarzu prawosławnym na warszawskiej Woli. Jego imieniem jest nazwana 110. Samodzielna Brygada Zmechanizowana Sił Zbrojnych Ukrainy, walcząca z Rosjanami w Awdijiwce w obwodzie donieckim.
Metropolita Andrzej Szeptycki (1865–1944) Duchowny greckokatolicki o polsko-ukraińskich korzeniach, który mimo trudnych realiów politycznych angażował się w dialog i ratowanie ludzi podczas II wojny światowej. Przywódca duchowy Ukraińców. Wsławiony krytyką ludobójstwa i Holokaustu. Ratował ukrywających się przed Zagładą Żydów. Czcigodny Sługa Boży Kościoła katolickiego.
autor zdjęcia: NAC
źródło: Rzeczpospolita
Metropolita Andrzej Szeptycki (1865–1944) Duchowny greckokatolicki o polsko-ukraińskich korzeniach, który mimo trudnych realiów politycznych angażował się w dialog i ratowanie ludzi podczas II wojny światowej. Przywódca duchowy Ukraińców. Wsławiony krytyką ludobójstwa i Holokaustu. Ratował ukrywających się przed Zagładą Żydów. Czcigodny Sługa Boży Kościoła katolickiego.
Wasyl Mudry (1893–1966) Działacz Towarzystwa „Proswita” (istniejąca od 1868 r. ukraińska organizacja społeczno- -oświatowa), a także m.in. sekretarz tajnego Uniwersytetu Ukraińskiego we Lwowie. Redaktor naczelny gazety „Diło” – wydawanego we Lwowie największego ukraińskiego pisma w II RP. Od 1935 do 1939 r. był prezesem UNDO (największa ukraińska partia polityczna w II RP) i wicemarszałkiem Sejmu, a także prezesem Ukraińskiej Reprezentacji Parlamentarnej.
autor zdjęcia: NAC
źródło: Rzeczpospolita
Wasyl Mudry (1893–1966) Działacz Towarzystwa „Proswita” (istniejąca od 1868 r. ukraińska organizacja społeczno- -oświatowa), a także m.in. sekretarz tajnego Uniwersytetu Ukraińskiego we Lwowie. Redaktor naczelny gazety „Diło” – wydawanego we Lwowie największego ukraińskiego pisma w II RP. Od 1935 do 1939 r. był prezesem UNDO (największa ukraińska partia polityczna w II RP) i wicemarszałkiem Sejmu, a także prezesem Ukraińskiej Reprezentacji Parlamentarnej.
Jerzy Giedroyc (z lewej, 1906–2000) oraz Bohdan Osadczuk (z prawej, 1920–2011) Twórcy paryskiej „Kultury”. Przez dziesięciolecia budowali intelektualny fundament pod pojednanie polsko-ukraińskie i suwerenność obu państw po upadku komunizmu.
autor zdjęcia: Rafał Guz
źródło: Rzeczpospolita
Jerzy Giedroyc (z lewej, 1906–2000) oraz Bohdan Osadczuk (z prawej, 1920–2011) Twórcy paryskiej „Kultury”. Przez dziesięciolecia budowali intelektualny fundament pod pojednanie polsko-ukraińskie i suwerenność obu państw po upadku komunizmu.
Lech Kaczyński (1949–2010) Polski prawnik i polityk. Prezydent RP w latach 2005–2010. Orędownik dobrych stosunków Warszawy z Kijowem. Złożył 9 wizyt zagranicznych w Ukrainie. Uznawał Ukrainę za strategicznego partnera Polski i fundament bezpieczeństwa w Europie Środkowo-Wschodniej. Kawaler Orderu Księcia Jarosława Mądrego. Zwolennik akcesji Ukrainy do NATO i UE. Zwolennik pojednania polsko-ukraińskiego. Wspierał Ukrainę w dążeniu do uznania Wielkiego Głodu (Hołodomoru) z lat 1932–1933 za zbrodnię ludobójstwa.
autor zdjęcia: Prezydent.pl
źródło: Rzeczpospolita
Lech Kaczyński (1949–2010) Polski prawnik i polityk. Prezydent RP w latach 2005–2010. Orędownik dobrych stosunków Warszawy z Kijowem. Złożył 9 wizyt zagranicznych w Ukrainie. Uznawał Ukrainę za strategicznego partnera Polski i fundament bezpieczeństwa w Europie Środkowo-Wschodniej. Kawaler Orderu Księcia Jarosława Mądrego. Zwolennik akcesji Ukrainy do NATO i UE. Zwolennik pojednania polsko-ukraińskiego. Wspierał Ukrainę w dążeniu do uznania Wielkiego Głodu (Hołodomoru) z lat 1932–1933 za zbrodnię ludobójstwa.
autor zdjęcia: Czupal/wikipedia
źródło: Rzeczpospolita

Wydanie: 13525

Wydanie: 13525

Spis treści

Gość „Rzeczpospolitej”

Zamów abonament

Ta strona używa plików cookies i podobnych technologii. Jeżeli nie zmienisz ustawień, cookies będą zapisywane w pamięci Twojego urządzenia. Więcej w Polityce prywatności.

Zamknij