Fałszerstwo dokumentów na gruncie kodeksu karnego

W powszechnej komunikacji słowa „podrabianie” i „przerabianie” bywają bowiem używane zamiennie. W terminologii prawniczej mają one jednak odmienne znaczenie i różne przesłanki muszą zostać spełnione, aby dane zachowanie mogło zostać zakwalifikowane jako jedna z tych czynności.

Fałszerstwo dokumentów stanowi jedno z poważniejszych zagrożeń dla prawidłowego funkcjonowania administracji publicznej oraz dla zaufania obywateli do organów państwa. Urzędnik pełni szczególną rolę w systemie ich ochrony i wiarygodności. Zarówno sporządzanie, jak i weryfikowanie dokumentów w toku postępowań administracyjnych wymaga od niego nie tylko znajomości procedur, lecz także świadomości związanej z występowaniem przestępstw z nimi związanych.

W niniejszym opracowaniu przedstawiona zostanie problematyka fałszerstw dokumentów w ujęciu prawnokarnym. Omówione zostaną podstawowe ich postacie, w tym fałsz materialny oraz fałsz intelektualny, a także szczególne regulacje odnoszące się do poświadczenia nieprawdy przez osoby uprawnione. Analiza ta ma na celu zwiększenie świadomości prawnej urzędników.

I tak, przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów zostały stypizowane w art. 270–277d kodeksu karnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 383). Wyróżnia się:

∑ fałszerstwo materialne, czyli podrobienie, przerobienie czy wypełnienie blankietu niezgodnie z wolą osoby podpisującej, polegające na ingerencji w fizyczną kreację bądź przekształcenie materii samego dokumentu (art. 270 k.k.);

∑ fałszerstwo intelektualne, które polega na poświadczeniu nieprawdy w dokumencie wiarygodnym z punktu widzenia materialnego, a zatem takim, w...