Urzędnik jak sędzia

Wszelkie uwagi dotyczące potrzeby zachowania obiektywizmu i bezstronności sędziów mogą być odnoszone do urzędników. Dotyczy to także wyłączenia pracownika administracji publicznej od udziału w postępowaniu.

Problem wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu był wielokrotnie analizowany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nadal jednak rośnie liczba orzeczeń, w których poruszane bywa to zagadnienie.

Cztery instytucje

Charakteryzując instytucję wyłączenia pracownika, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przepisy kodeksu postpowania administracyjnego dotyczące wyłączenia podmiotów stosujących prawo w sprawach indywidualnych zostały uregulowane w rozdziale V działu I. Ustawodawca przewidział w nim cztery instytucje: wyłączenie pracownika organu administracji publicznej, wyłączenie całego organu administracji publicznej, wyłączenie członka organu kolegialnego oraz wyłączenie całego organu kolegialnego. Przepisy k.p.a. wyraźnie rozróżniają zakres i skutki prawne stosowania każdej z nich (wyrok NSA z 12 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 1852/23). Istotą instytucji prawnej wyłączenia jest zapewnienie realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ, który nie jest zainteresowany sposobem jej rozstrzygnięcia. Przepisy dotyczące wyłączenia mają spełniać funkcję gwarancyjną, chronić bezstronność i obiektywizm orzekania oraz zapewniać warunki uczciwego i sprawiedliwego procedowania, a ponadto zwiększać zaufanie do organów...