Co innego kłamać, co innego wprowadzać w błąd

Orzecznictwo | Jeden czyn, dwie różne sankcje – wykluczenia z postępowania lub odrzucenia oferty

Kłamać, zgodnie z Wielkim słownikiem języka polskiego PAN, oznacza: „mówić świadomie nieprawdę po to, żeby wywołać u kogoś powstanie mylnego przekonania albo niepoprawnego rozumowania na dany temat”. Natomiast wprowadzić w błąd to powodować „czyjąś pomyłkę lub powstanie u kogoś mylnego przekonania albo niepoprawnego rozumowania na dany temat”. Różnica pomiędzy oboma pojęciami jest subtelna, ale znacząca. Dotyczy dwóch sfer: intencji, tego, czy chcesz to zrobić – w systemie prawa cywilnego będziemy mówić o winie umyślnej lub nieumyślnej, oraz metody – jak to robisz.

Kłamanie będzie zawsze świadome – to znaczy, że kłamca musi wiedzieć, że to, co mówi lub pisze (szerzej: komunikuje), nie jest prawdą. Jeśli nie wie, że mówi nieprawdę, to po prostu się myli, ale nie kłamie. Wprowadzanie w błąd może być natomiast świadome lub nieświadome – może nastąpić przez zaniechanie (w tym milczenie), powiedzenie prawdy (przez manipulację kontekstem) albo kłamstwo, które wytworzy u odbiorcy mylne przekonanie „o czymś”.

Każde kłamstwo doprowadza zatem do wprowadzenia w błąd, ale nie każde wprowadzenie w błąd jest kłamstwem. Obie sytuacje łączy natomiast skutek: odbiorcy „przedstawiono” zafałszowany obraz rzeczywistości.

Między obiektywną rzeczywistością...