Niewidzialna armia, która zmieniła bieg wojny

autor zdjęcia: Willem van de Poll/wikipedia

źródło: Rzeczpospolita

Pałac Saski w Warszawie w 1934 r. To tu znajdowała się siedziba Oddziału II, tzw. Dwójki – polskiego wywiadu i kontrwywiadu wojskowego

autor zdjęcia: IMPERIAL WAR MUSEUM

źródło: Rzeczpospolita

Generał Jacob Devers ściska rękę majora Słowikowskiego po odznaczeniu go orderem Legion of Merit za jego wkład w kampanię w północnej Afryce

autor zdjęcia: Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu

źródło: Rzeczpospolita

Enigma – model K 470 – wyeksponowana w Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu

autor zdjęcia: archiwum autora

źródło: Rzeczpospolita

Plan parteru budynku przy Strasse der Polizei (obecnie Al. Szucha 25, siedziba MEN), w latach 1939–1944 siedziby niemieckiego Urzędu Komendanta Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa Dystryktu Warszawskiego GG (Gestapo) opracowany przez wywiad AK na przełomie 1942/1943 r.

Wysiłek polskiego wywiadu był podporządkowany głównym celom: pokonaniu III Rzeszy i odzyskaniu niepodległości. Przez całą wojnę zakładano, że zwycięstwo aliantów przyniesie Polsce miejsce wśród wolnych państw Europy. Rzeczywistość okazała się znacznie bardziej skomplikowana i gorzka.

Ponad dwadzieścia historii. Dziesiątki nazwisk. Setki akcji, meldunków, decyzji podejmowanych z dala od frontów, ale nie mniej brzemiennych w skutki. Cykl „Polskie sekrety wojny” publikowany niemal przez rok na łamach „Rzeczpospolitej” był opowieścią o ludziach, którzy działali w cieniu, ale ich decyzje i dokonania miały olbrzymi wpływ na losy wojny. Opowieścią o ludziach bardzo znanych i tych, którzy dzisiaj są całkowicie zapomniani. Teraz czas spojrzeć na ich wysiłek z szerszej perspektywy.

Polski wywiad w czasie wojny

Jesienią 1939 r. Polska przegrała kampanię militarną, ale wojny nie zakończyła. Państwo podziemne, które zaczęło się rodzić jeszcze w płonącej Warszawie, szybko stało się jednym z najlepiej zorganizowanych i najskuteczniejszych systemów konspiracyjnych w okupowanej Europie. Jego kręgosłupem był wywiad – kluczowy i niezwykle skuteczny element tej struktury.

Polski wywiad czasu II wojny światowej nie był ani jedną strukturą, ani jednym środowiskiem. Tworzyli go oficerowie przedwojennej „Dwójki”, emisariusze rządu na uchodźstwie, cichociemni, kurierzy, a także tysiące anonimowych współpracowników rozsianych po całej Europie. Od konspiracyjnej Służby Zwycięstwu Polski, przez Związek Walki Zbrojnej, kontrowersyjnych „Muszkieterów”, aż po Armię...