Od Deklaracji do Konstytucji. Spór Adamsa i Jeffersona

autor zdjęcia: Biały Dom/Wikipedia

źródło: Rzeczpospolita

Thomas Jefferson (1743–1824) – amerykański działacz niepodległościowy, jeden z autorów Deklaracji Niepodległości (1776), 3. prezydent USA (1801–1809)

autor zdjęcia: Narodowa Galeria Sztuki w Waszyngtonie/Wikipedia

źródło: Rzeczpospolita

John Adams (1735–1826) – amerykański politolog, dyplomata i polityk, 2. prezydent Stanów Zjednoczonych (1797–1801)

W lipcu 1776 r. ogłoszono zasady, na których miały opierać się Stany Zjednoczone. 11 lat później autorzy Deklaracji Niepodległości stanęli wobec nowego wyzwania: jak ma wyglądać trwały ustrój republiki?

W praktyce Artykuły Konfederacji przyjęte w czasie wojny pełniły funkcję pierwszej ustawy zasadniczej młodego państwa. Tworzyły one luźny związek stanów, w którym Kongres nie posiadał realnych narzędzi egzekwowania swoich decyzji. Rząd federalny nie mógł nakładać podatków ani skutecznie regulować handlu, a jego uchwały zależały od dobrej woli legislatur stanowych. Rozwiązanie to miało chronić wolność, lecz w latach 80. XVIII w. coraz wyraźniej ujawniało swoją słabość.

Kryzys finansowy, napięcia między stanami oraz niepokoje społeczne pokazały, że konfederacja nie gwarantuje stabilności. Momentem przełomowym stała się rebelia Shaysa w 1786 r. Zbrojne wystąpienie zadłużonych farmerów w Massachusetts nie było tylko lokalnym buntem, lecz sygnałem, że władza konfederacyjna nie dysponuje środkami pozwalającymi utrzymać porządek. Dla wielu polityków był to dowód, że republika może ulec destabilizacji, jeśli nie zostanie wyposażona w skuteczniejszy system rządów.

Przełomowa konwencja filadelfijska

W 1787 r. zwołano do Filadelfii konwencję, której celem miała być reforma Artykułów. Delegaci uznali jednak, że dotychczasowego systemu nie da się naprawić częściowymi zmianami. Zamiast korekty powstał projekt zupełnie nowej konstytucji.

Konwencja obradowała przy drzwiach zamkniętych,...