Granice wykładni w procesie likwidacji spółek kapitałowych

Nowelizacja przepisów podatkowych z 2021 r. miała ostatecznie przesądzić o opodatkowaniu wydania składników majątkowych w toku likwidacji spółek. Praktyka orzecznicza pokazuje jednak, że zastosowana technika legislacyjna jest nieprawidłowa.

adwokat, partner zarządzająca Krzyżagórska Łoboda sp.p.

Spór o skutki podatkowe przekazania majątku likwidacyjnego wspólnikom (ilekroć w artykule mowa o wspólniku, rozumie się przez to również akcjonariusza) w ramach tzw. likwidacji rzeczowej lub in rem stanowi jeden z najbardziej jaskrawych przykładów konfliktu między wykładnią językową a celowościową w polskim prawie podatkowym. Osią kontrowersji jest art. 14a ustawy o CIT, regulujący podatkowe skutki uregulowania zobowiązania poprzez wykonanie świadczenia niepieniężnego (datio in solutum).

W stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2021 r. sądy administracyjne (w większości) stały na stanowisku, że wydanie majątku likwidacyjnego w naturze nie generuje przychodu po stronie spółki. Argumentowały, że wydanie majątku jest immanentną cechą procesu likwidacji, a nie formą sprzedaży czy zamiany aktywów na zwolnienie z długu. Istotą likwidacji jest bowiem podział rezydualnego majątku pozostałego po zaspokojeniu wierzycieli, a nie zaspokojenie zobowiązania wobec wspólników w klasycznym, cywilistycznym rozumieniu (takie zobowiązanie w ogóle nie powstaje).

Ustawodawca, dążąc do uszczelnienia systemu i opodatkowania tzw. cichych rezerw (wzrostu wartości majątku spółki), z dniem 1 stycznia 2021 r. znowelizował omawiany przepis, wprost wymieniając „podział pomiędzy...