Konstytucja, związki jednopłciowe i wyrok TSUE

Orzeczenie unijnego trybunału wymaga możliwości przeniesienia do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu skutecznie sporządzonego za granicą. Nie dyktuje zmiany konstytucji ani nie wprowadza tylnymi drzwiami obowiązku dopuszczenia w polskim systemie prawa zawierania małżeństw osób jednej płci.

Obszerny, analityczny artykuł opublikowany w Tygodniku Prawników („Rzeczpospolita” nr 4/2026) autorstwa Dawida Bunikowskiego i Karola Dobrzenieckiego nosi tytuł „Związki jednopłciowe a konstytucja. Wyrok TSUE niewiele zmienia”. Chodzi o orzeczenie z 25 listopada 2025 r. (sygn. akt C-713/23), uznające za naruszenie swobody przemieszczania się odmowę transkrypcji małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą do ksiąg stanu cywilnego w Polsce.

Wyrok TSUE wymaga wykonania

Żaden wyrok TSUE nie wywiera sam bezpośredniego skutku w krajowym systemie prawa (chyba że dotyczyłby rozporządzenia unijnego). Musi być on wykonany przez władze krajowe jako obowiązek traktatowy. W przypadku pytania prejudycjalnego (tak jak tutaj) rodzi to dwojakie następstwa. NSA, który zapytał, czy polskie organy administracji odmawiające transkrypcji zawartego za granicą małżeństwa osób jednej płci naruszają prawo europejskie już wie, że tak właśnie jest. Państwo zaś, jako całość, powinno zadbać, aby instytucje dostosowały na przyszłość swoją praktykę do tego, co stwierdził TSUE. I to jest wszystko, o czym wyraźnie mówi wyrok.

Dostosowanie praktyki jest proste: modyfikacja formularza będącego podstawą wpisu do systemu zagranicznego aktu małżeństwa oraz stosowna aktualizacja w programie komputerowym. Nie wymaga się tu – co expressis verbis wyrok podkreśla – żadnych dalszych zmian w polskim prawie, w...