Wiara w referendum nie gaśnie

źródło: Rzeczpospolita

autor zdjęcia: materiały prasowe

źródło: Rzeczpospolita

W Krakowie 24 maja odbędzie się referendum w sprawie odwołania prezydenta i rady miasta. To niejedyne referendum, które może zostać przeprowadzone w tym roku w Polsce. Choć niemal wszystkie głosowania na szczeblu krajowym i duża część lokalnych były nieskuteczne, politycy i społeczeństwo nadal wierzą w potrzebę istnienia tej instytucji demokracji bezpośredniej – pisze specjalista od samorządu.

Obserwatorzy zapowiadają falę głosowań, która dotrze do innych ośrodków m.in. do Wrocławia, Poznania, Gdańska. Jednak historia takich głosowań pokazuje, że rzadko są one skuteczne. Referenda krajowe też na ogół były porażką – pisze specjalista od samorządu terytorialnego.

Głosowania ogólnopolskie pod moskiewskim butem

Ta forma demokracji bezpośredniej w Polsce zadebiutowała niemal równo 80 lat temu – 30 czerwca 1946 r. Pytania, choć dotyczyły spraw zasadniczych (granice, reformy, ustrój), były jednak sformułowane tendencyjnie, kampania 3xTAK odbywała się pod dyktando sił promoskiewskich, a sfałszowanie wyników głosowania przekreślało ostatecznie jego wiarygodność.

Kolejne referendum z 29 listopada 1987 r. nawet jego inicjatorzy (ekipa Wojciecha Jaruzelskiego) uznali za porażkę. Pytania o demokratyzację i reformę gospodarczą zostały obśmiane przez solidarnościową opozycję, która wezwała do bojkotu. Niska frekwencja i zbyt mała liczba głosów oddanych na „tak” podważyła prawną skuteczność tego głosowania, ponieważ ostatecznie za proponowanymi rozwiązaniami opowiedziało się poniżej 50 proc. uprawnionych.

Unijny sukces, konstytucyjne obejście

Również w III RP pierwsze referendum (18 lutego 1996 r.) przyniosło rozczarowanie. Jego inicjator, prezydent Lech Wałęsa, dwa miesiące przed głosowaniem musiał oddać...