Ograniczanie praw właścicieli przy prowadzeniu inwestycji drogowych

Wywłaszczenie jest dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy przemawia za tym cel publiczny i odbywa się ono za słusznym odszkodowaniem.

Prawo własności jest najszerszym prawem względem rzeczy. Nie bez powodu zatem, jego strażnikiem jest Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Ochrona ta nie jest jednak absolutna. W art. 21 ust. 2 Konstytucji przewidziano bowiem możliwość wywłaszczenia, ale tylko wtedy gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Tak zakreślone ramy, oparte o bliżej niezdefiniowane pojęcia, nie gwarantują w praktyce w pełni ekwiwalentnej rekompensaty. Co więcej, procedura wywłaszczeniowa w odniesieniu do nieruchomości może przebiegać dynamicznie i mieć charakter kompleksowy, gdy służy budowie dróg publicznych.

Wielopłaszczyznowe skutki

Podstawowe regulacje prawne, dotyczące wywłaszczenia nieruchomości zawiera ustawa z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Ustawodawca przewidział jednak przepisy szczególne, które znajdą zastosowanie w przypadku wykonania dróg publicznych – tzw. specustawę o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Jej zasadniczym celem jest przyspieszenie budowy dróg w Polsce, ale odbywa się to kosztem uszczuplenia praw właścicieli nieruchomości. I nie chodzi tylko o ostateczny skutek, jakim jest pozbawienie prawa względem danej działki gruntu (czy też jej części) w zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) oraz ograniczenie uprawnień strony w...