Jak księgować i prezentować udziały własne

źródło: materiały prasowe

Gyöngyvér Takáts, doktor nauk ekonomicznych, Kancelaria Rachunkowa Takáts

źródło: Rzeczpospolita

Tabela 1. Porównanie prezentacji udziałów własnych przed i po zmianach w ustawie o rachunkowości

źródło: Rzeczpospolita

W sprawozdaniu finansowym za 2015 r. udziały własne nabyte w celu umorzenia były wykazywane w pasywach, jako udziały/akcje własne, ale ze znakiem minus. Po zmianie przepisów o rachunkowości należy je ująć w aktywach.

Umorzenie udziałów własnych jest sposobem na pozbawienie wspólnika praw i obowiązków wobec spółki. Zgodnie ze przepisami kodeksu spółek handlowych umorzenie może nastąpić dobrowolnie, tj. za zgodą wspólnika, lub bez jego zgody. Jeżeli następuje bez zgody wspólnika, to mamy do czynienia z umorzeniem przymusowym. Dobrowolne umorzenie udziałów może nastąpić za wynagrodzeniem lub, za zgodą wspólnika, bez wynagrodzenia. Przymusowe umorzenie odbywa się za wynagrodzeniem. Procedura umorzenia udziałów musi nastąpić w drodze nabycia przez spółkę udziałów własnych.

W kodeksie spółek handlowych określono kilka warunków umorzenia. Podstawowym warunkiem jest to, że możliwość jego przeprowadzenia powinna wynikać z umowy spółki. To oznacza , że w umowie powinien znaleźć się zapis, odpowiedni do wymogów art. 199 § 1 k.s.h.: „dopuszcza się umorzenie udziałów za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziałów przez spółkę". Również w przypadku dopuszczenia umorzenia przymusowego umowa spółki powinna zawierać zapis, że dopuszcza się umorzenie udziałów bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe) przez spółkę, jeżeli ... – i tu powinny być podane przesłanki, które umożliwiają przeprowadzenie przymusowego umorzenia. Jeżeli umowa nie zawiera stosownych zapisów, to...