Business Judgment Rule i pułapka oceny ex post

Ocena decyzji zarządu z perspektywy znanego już wyniku jest jednym z największych problemów praktyki stosowania art. 293 § 3 k.s.h. i nie wynika wyłącznie z błędów prawa, lecz także z błędów ludzkiego poznania.

adwokat, partner zarządzająca Krzyżagórska Łoboda sp. p.

Wyobraźmy sobie dwa zarządy identycznych spółek, które w tym samym czasie, na podstawie tych samych informacji i analiz, podejmują identyczną decyzję inwestycyjną. Jeden projekt przynosi zysk. Drugi – wskutek nieprzewidywalnych zmian koniunktury – generuje stratę. Czy członkowie zarządu drugiej spółki powinni ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą? Intuicja podpowiada: nie. Decyzja była taka sama, więc jej ocena prawna nie może zależeć od przypadkowego wyniku.

Tę intuicję potwierdza i kodyfikuje art. 293 § 3 k.s.h., wprowadzony do polskiego prawa spółek nowelizacją z 2022 r. Przepis ten stanowi, że członek zarządu nie narusza obowiązku staranności, jeżeli, postępując w sposób lojalny wobec spółki, działa w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, na podstawie adekwatnych informacji i analiz. Uzasadnienie nowelizacji mówi wprost: decyzje zarządu należy oceniać nie przez pryzmat rezultatów, lecz prawidłowości trybu ich podejmowania, z perspektywy momentu, w którym były podejmowane. Problem w tym, że to rozróżnienie, choć normatywnie oczywiste, jest kognitywnie niezwykle trudne do przeprowadzenia. I nie jest to kwestia złej woli ani braku kompetencji oceniającego. To kwestia konstrukcji ludzkiego umysłu.

Błąd retrospekcji

Błąd retrospekcji (hindsight...