Być albo nie być „Odysei” i świata

autor zdjęcia: Stocksnapper/Shutterstock

źródło: Rzeczpospolita

Christopher Nolan (ur. 1970), reżyser „Mrocznego rycerza”, „Incepcji”, „Dunkierki”, „Oppenheimera”. Jego „Odyseja” ma już wpływy 1,1 mld dolarów. 14 sierpnia premiera w Chinach.

autor zdjęcia: okanozdemir/Shutterstock

źródło: Rzeczpospolita

Wyobrażenie Homera (VIII w. p.n.e), mitycznego autora „Iliady” i „Odysei”, uważanego za autora dwóch najstarszych znanych nam eposów antycznych

autor zdjęcia: Tinseltown/Shutterstock

źródło: Rzeczpospolita

William Szekspir (1564-1616), najważniejszy poeta teatru ery nowożytnej. Autor m. in. „Hamleta”. Wątki antyczne z Grecji rozwijał w „Troilusie i Kresydzie”, którego bohaterem jest Odys, „Tymonie Ateńczyku”, „Peryklesie” i „Lukrecji”.

„Odyseja” Nolana jest znakomita, ponieważ napisał ją od nowa w stylistyce Szekspira. Autor „Hamleta”, który otwiera nowożytność, przypomniał w swojej tragedii wojnę o Troję, diagnozując rozpad królestwa, rodziny, świata. Nolan szuka wzorca ich ratowania, eksponując w prehistorii Europy powrót Odysa do rodziny.

Christopher Nolan okazał się przebiegły jak Odyseusz – można pomyśleć oglądając jego wersję „Odysei”. Jego wersję, bo przecież nie Homera. I nie tylko dlatego, że Homer mógł nie istnieć lub być autorem tylko części eposu. Dokonane przez reżysera w adaptacji zmiany wobec oryginału są tak wielkie jak koń trojański, dzięki czemu pomieścił w scenariuszu wiele uwspółcześnień homeryckich motywów i bohaterów. Takim podstępem wdarł się do świata antyku, ale i współczesności, zdobywając globalną wioskę popkultury. Na szczęście bez rozlewu krwi, choć wielu mu złorzeczy. W tym Emily Wilson, autorka przekładu, który czytał. Nic dziwnego. Przecież Nolan ostatecznie go porzucił jak Odys Kirke, gdy usypiała go lotosem i uniemożliwiała dotarcie do wyznaczonego celu.

Nolan nie działał w próżni. Inteligentnie zauważył, że w światowej kinematografii i streamingu mamy wysyp różnego rodzaju produkcji fantasy z pierścieniami, cyklopami, smokami, potworami, czarodziejkami, którym do „Odysei” – tej Homera, jest przecież bardzo blisko, co udowodniły takie produkcje jak „Władca pierścieni”, „Gra o tron” i „Ród smoka”. Na nich zaś wychowało się już wiele generacji widzów, zwłaszcza młodych.

W filmowej „Odysei” Nolan zachował ramy homeryckiego eposu, tchnął w niego jednak nowego ducha, pisząc od nowa przede wszystkim dialogi, które mają w filmie fundamentalne...