Członek rodziny jako faktyczny decydent – ryzyko odpowiedzialności

W firmach rodzinnych rzeczywisty wpływ na finanse może mieć większe znaczenie niż stanowisko. Za błędy podatkowe może odpowiadać także osoba, która zarządzała nimi nieformalnie.

Formalne wycofanie się z zarządzania rodzinną firmą nie zawsze oznacza wyłączenie ryzyka odpowiedzialności karnej skarbowej. Jeżeli były prezes, małżonek wspólnika albo członek rodziny przygotowywany do sukcesji nadal faktycznie decyduje o finansach przedsiębiorstwa, znaczenie może mieć nie jego stanowisko ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), lecz rzeczywista rola w firmie. Kodeks karny skarbowy pozwala bowiem przypisać odpowiedzialność również osobie, która zajmuje się sprawami gospodarczymi podmiotu na podstawie ich faktycznego wykonywania.

1. W KRS nowy zarząd, w firmie bez zmian

Sukcesja w przedsiębiorstwie rodzinnym rzadko dokonuje się jednego dnia. Można przekazać udziały, powołać dzieci do zarządu i wykreślić założyciela spółki z KRS, znacznie trudniej jednak z dnia na dzień zmienić sposób funkcjonowania przedsiębiorstwa budowany przez dwadzieścia czy trzydzieści lat. W praktyce często zdarza się, że formalnie zarządzanie firmą przejmuje córka albo syn, ale pracownicy nadal zwracają się o najważniejsze decyzje do założyciela firmy. To senior rodziny prowadzi rozmowy z kluczowymi kontrahentami, uczestniczy w spotkaniach z księgowością, otrzymuje informacje o sytuacji finansowej przedsiębiorstwa i decyduje o kolejności realizowania płatności. Formalnie pozostaje poza zarządem, faktycznie nadal może stanowić centrum decyzyjne.

Dopóki...